Arnavutköy’deki tarihi yalı, Arkeoloji ve Geleneksel Mimarlık Araştırmaları Merkezi olacak!

Arkeoloji alanında Türkiye ve dünyanın sayılı isimlerinden 97 yaşındaki çınar Prof. Dr. Halet Çambel'in 2004 yılında Boğaziçi Üniversitesi'ne bağışladığı Arnavutköy'deki tarihî yalı, Arkeoloji ve Geleneksel Mimarlık Araştırmaları Merkezi'ne dönüştürülecek.

 

Halet Çambel... 97'sinde yaşayan bir tarih. Dünyaca ünlü bir arkeolog, 1936 Münih Olimpiyatları'nda Eskrim dalında Türkiye'yi temsil eden ilk kadın sporcu, bir kültür tarihi kazıcısı. Karatepe kazısı başta olmak üzere Güneydoğu Anadolu'yu karış karış dolaşarak yaptığı kazılarda bölgenin zengin arkeolojik mirasının gün yüzüne çıkmasında önemli rolü oynayan bu “tarihkadın”, bugün Arnavutköy'de Kırmızı Yalı olarak bilinen, kendi adını taşıyan tarihî yalıda sessizce yaşamaya devam ediyor. Sultan II. Mahmud döneminde, 1820'lerde yaptırılan yalı, 1930'larda Halet Çambel tarafından satın alınmış ve Halet Hanım üç katlı bu görkemli binada, eşi ünlü mimar Nail Çakırhan'ın vefatına dek onunla bir ömür geçirmiş. Şimdilerde Boğaziçi'nin bu zarafet timsali yalısı Boğaziçi Üniversitesi tarafından bir araştırma merkezine dönüştürülmek üzere tarihinde yepyeni bir hikayeye yol alıyor. Halet Çambel ve Nail Çakırhan Arkeoloji ve Geleneksel Mimarlık Araştırmaları Merkezi adıyla araştırmacılara hizmet vermeye hazırlanıyor. Halet Çambel, eşi Nail Çakırhan ile birlikte tarihî yalıyı Boğaziçi Üniversitesi'ne bağışlama kararı aldıklarını söylüyor.

 

 

Halet Çambel, “Nail Bey'le birlikte bu yalının bizden sonra ne olacağını düşünürdük hep. Kardeşim var ama yurtdışında yaşıyor. O ilgilenmez. Herhangi bir yere devretmemiz gerekir diye düşünürken Boğaziçi Üniversitesi'nde karar kıldık. Biz dört kardeş de bu okuldan mezunuz. Üç kız Arnavutköy Kız Koleji'nden, erkek kardeşimiz de Robert Kolej'den mezun oldu. Tabii öncelikle burası toparlanacak. 50 yıllık evrak var. Onların düzenlenmesi ve arşivlenmesi yapılacak'' diyor.

 

Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aslı Günyar koordinatörlüğünde, Kalkınma Bakanlığı'ndan alınan destekle Boğaziçi Üniversitesi'nce yürütülen bu çalışma hakkında Prof. Dr. Günyar şu bilgileri veriyor: “Yalının Boğaziçi Üniversitesi'ne bağışlanması sonrasında Halet Çambel'in isteği doğrultusunda başlatılan restorasyon çalışmasında önemli bir evre tamamlandı ve binanın detaylı bir rölövesi çıkartıldı. Ayrıca, yalının 8,5 dönümlük bahçesi de restorasyon projesine dahil edildi. İçinde erguvan, sakız ve defne olmak üzere 335 ağacın olduğu bu bahçe için Floransa Üniversitesi Mimarlık Bölümü ile Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü arasında bir işbirliği anlaşması yapıldı.”

 

 

Prof. Dr. Aslı Özyar, projenin her safhasının Halet Çambel'in arzu ettiği biçimde olmasına büyük özen gösterildiğinin altını çiziyor. “Bu ev Halet hanımın tüm hayatı boyunca bir araştırma merkezi gibi kullanıldı'' diye anlatıyor Özyar. ‘'Burada devamlı çalışıldı, bu yalı yurtdışından önemli akademisyenlerin kaldığı, çalıştığı bir mekan oldu uzun yıllar boyunca. Hatta Nazi Almanya'sından kaçıp gelen bilim insanlarına kucak açtı. Bir başka deyişle Halet Çambel Yalısı aslında gayriresmi bir araştırma merkezi olarak bugüne dek geldi. Şimdi bizim amacımız da hem evi fiziki olarak korumak hem de evin ruhunu ve tabiatını koruyarak araştırma merkezi olma işlevini sürdürme imkanı sağlamak.''