Bu yatırım ahlaki mi?

 

GÜNEY Afrika Cumhuriyeti tarafından organize edilen 19. Dünya Kupası, 11 Hazıran'da oynanacak Güney Afrika - Meksika maçıyla başlayacak ve 11 Temmuz'daki final maçıyla son bulacak. 1.220.000 km2 yüzölçümü (1,5 kez Türkiye), 50 milyona yaklaşan nüfusu ve 500 milyar dolara yaklaşan milli geliriyle (dünyanın 25'inci en büyük ekonomisi) Güney Afrika Cumhuriyeti, kara kıtanın devlerinden.

 

Kârın büyük bölümü FIFA'ya
11 farklı resmi dili ve sayısız etnik grubu bir araya getiren, nüfusunun yüzde 79'u siyahlardan (yüzde 9 beyaz, yüzde 9 renkli) oluşan Güney Afrika, siyasi olarak ırk ayrımını geride bıraksa da, hâlâ ülkenin zenginlikleri çok küçük bir beyaz azınlığın elinde ve gelir uçurumu korkunç. Dünya Kupası gibi bir organizasyon milyar dolarlarla hesaplanan bir ekonomi yaratıyor ama, kârın büyük bölümü FIFA'nın kasasına gidiyor, organizatör ülke kârın küçük bir bölümünü alıyor; eğer zarar ederse, zararın tamamını vergi mükellefleri karşılıyor.

 

Bu masraf ahlaki mi ?
Dünya Kupası Güney Afrika'ya en az 4 milyar dolara mal olacak. Sıfırdan inşa edilen 3 stad ile yenilenen 7 stad için harcanan para 1,5 milyar dolar civarında. Johannesburg'da kurulan 4 bin m2'lik ‘basın merkezi' 30 bin gazeteciyi ağırlayacak kapasitede. Bir ay boyunca 40 bin polis, 50 bin gönüllü sivil ve binlerce özel birliklere bağlı asker ülkede güvenliği sağlayacak.
İşte bu sebeple, muhalefet ‘Dünya Kupası organizasyonu Güney Afrika için lüks değil mi? 4 milyar dolar, cahil insanlar yetiştiren eğitim sistemini, olmayan sağlık sistemini kurmak ve istihdam yaratmak için kullanılamaz mıydı? Bu harcamlar ahlaki açıdan kabul edilebilir mi?' diye sorguluyor.

 

Olumsuz imajı silebilecek
Ancak bir kısım aydınlar da bu olumsuz görüşe karşı çıkıyorlar; hükümetin bu vesileyle yol, havalimanı gibi kalıcı altyapı çalışmalarına 2,5 milyar dolar harcadığını, yüzbinlerce turistin ülkeye geleceğini ve milyarlarca insanın televizyonlardan bir ay boyunca Güney Afrika'yı izleyeceğini ve ülkenin dünya kamuoyundaki olumsuz imajını bu sayede silebileceğini düşünüyorlar.

 

İşte, Dünya Kupası'na ev sahipliği yapmaya hazırlanan Güney Afrika Cumhuriyeti'nin çok tartışılan, kimileri tarafından alkışlanan, kimileri tarafından eleştirilen ve yapımı ve yenilenmesi 1,5 milyar dolara mal olan en önemli yatırımı: Toplam 566.286 seyirci kapasiteli 10 stadyum.

 

Soccer City, 1990 yılında hapisten çıkan Nelson Mandela'nın halkıyla ilk büyük buluşmasına sahne olarak tarihe geçmişti. 95.000 koltuk kapasitesiyle Güney Afrika'nın en büyük stadyumu gerçek bir mimari mücevher. Dünya Kupası için baştan sona yenilenen stad, açılış ve final maçlarını ağırlayacak. 99 yeni loca ile toplam VİP loca sayısı 184'e çıkarıldı. Şekli, Güney Afrikalı köylülerin testi olarak kullandığı sukabağından esinlenen, gece aydınlatılınca tarihi Sweto mahallesini pırıl pırıl aydınlatıyor. Açılış ve final de dahil, kupada 8 maça ev sahipliği yapacak.

Şehir : Johannesburg
Koltuk sayısı : 94.700
İnşaat tarihi : 1987 (yenilenme tarihi : 2010)
Yenilenme maliyeti: 205 milyon avro

Maç takvimi : Güney Afrika / Meksika (Grup A, 11 Haziran), Hollanda / Danimarka (Grup E, 14 Haziran), Arjantin / Güney Kore (Grup B, 17 Haziran), Brezilya / Fildişi Kıyısı (Grup G, 20 Haziran), Gana / Almanya (Grup D, 23 Haziran), 1/8 final (1. Grup B / 2. Grup A, 27 Haziran), 1/4 final (2 Temmuz), final (11 Temmuz).

 

Royal Bafokeng Stadium'u 1999 yılında inşa edildi ve finansmanı tamamen, dünyanın en büyük platin madenlerini işleten Royal Bafokeng adlı etnik grup tarafından karşılandı. Ülkenin kuzey-batısındaki stad, son yenilemeyle 44.530 seyirci kapasitesine çıkarıldı. 1/8 finallerden biri dahil, 6 maça ev sahipliği yapacak.

Şehir: Rustenburg
Koltuk sayısı : 44.530
İnşaat tarihi : 1999 (yenilenme tarihi : 2010)
Yenilenme maliyeti: bilinmiyor

Maç takvimi : İngiltere / A.B.D. (Grup C, 12 Haziran), Yeni Zelanda / Slovakya (Grup F, 15 Haziran), Gana / Avustralya (Grup D, 19 Haziran), Meksika / Uruguay (Grup A, 22 Haziran), Danimarka / Japonya (Grup E, 24 Haziran), 1/8 final (1. Grup C / 2. Grup D, 26 Haziran)

 

Apartheid karşıtı mücadelenin liderlerinden Peter Mokaba'nın adını taşıyan bu yeni stad ülkenin kuzeyindeki Polokwane kentinde. 45.000 kapasiteli bir beton abidesi.

Şehir: Polokwane
Koltuk sayısı : 45.000
İnşaat tarihi : 2010
Yenilenme maliyeti : yaklaşık 100 milyon avro

Maç takvimi: Cezayir / Slovenya (Grup C, 13 Haziran), Fransa / Meksika (Grup A, 17 Haziran), Yunanistan / Arjantin (Grup B, 22 Haziran), Paraguay / Yeni Zelanda (Grup F, 24 Haziran).

 

Dünya Kupası için inşa edilen 5 stadyumdan biri. 5 farklı seviyeli tribünler oturarak 46.000 seyirci alabiliyor. Dev bir beyaz çatı bütün seyircileri koruyor. ‘Küçük final' denilen üçüncülük maçı burada oynanacak.

Şehir : Port Elisabeth
Koltuk sayısı : 46.082
İnşaat tarihi : 2010
Yenilenme maliyeti : yaklaşık 200 milyon avro

Maç takvimi : Kuzey Kore / Yunanistan (Grup B, 12 Haziran), Fildişi Kıyısı / Portekiz (Grup G, 15 Haziran), Almanya / Sırbistan (Grup D, 18 Haziran), Şili / İsviçre (Grup H, 21 Haziran), 1/8 final (1. Grup A / 2. Grup B, 26 Haziran), 1/4 final (2 Temmuz), üçüncülük maçı (10 Temmuz).

 

Ülkenin ulusal birliğini temsil eden büyük köprü kemeriyle, Durban kentindeki Moses Mabhida Stadyumu'nun mimarisi çok özel. Eski Kings Part stadyumunun yerine inşa edilen stad 70.000 kapasiteli, lokantası ve dükkanları, bir amfitiyatrosu, hatta çim sahayı 106 metreden görmeye imkan veren bir platforma taşıyan bir de teleferiği var.

Şehir : Durban
Koltuk sayısı : 69.957
İnşaat tarihi : 2010
Yenilenme maliyeti : yaklaşık 230 milyon avro

Maç takvimi: Almanya / Avustralya (Grup D, 13 Haziran), Espagne / İsviçre (Grup H, 16 Haziran), Hollanda / Japonya (Grup E, 19 Haziran), Nijerya / Güney Kore (Grup B, 22 Haziran), Portekiz / Brezilya (Grup G, 25 Haziran), 1/8 final (1. Grup E / 2. Grup F, 28 Haziran), 1/2 final (2 Temmuz).

 

Yeni inşa edilen stadyumlar arasında en modern görünümlü olanı. Nelspruit kentinin 7 km dışındaki bu stadyum, 46.000 seyirci kapasiteli. Güney Afrika Cumhuriyeti'nin 11 resmi dilinden biri olan ‘siWati'cede Mbombela, “dar yerde çok insan” anlamına geliyor.

Şehir : Nelspruit
Koltuk sayısı : 45.589
İnşaat tarihi : 2009
Yenilenme maliyeti : 75 milyon avro

Maç takvimi: Honduras / Şili (Grup H, 16 Haziran), İtalya / Yeni Zelanda (Grup F, 20 Haziran), Avustralya / Sırbistan (Grup D, 23 Haziran), Kuzey Kore / Fildişi Kıyısı (Grup G, 16 Haziran).

 

20'nci yy'ın başında inşa edilen stadyum, FIFA kurallarına göre yenilendi. Yeni ışık düzeni yapıldı, çatı genişletildi. Güney Afrika'nın idari başkenti Pretoria'nın göbeğindeki stadyum 49.000 seyirci kapasiteli.

Şehir : Pretoria
Koltuk sayısı : 49.365
İnşaat tarihi : 1906 (yenilenme tarihi : 2008)
Yenilenme maliyeti: yaklaşık 10 milyon avro

Maç takvimi: Sırbistan / Gana (Grup D, 13 Haziran), Güney Afrika / Uruguay (Grup A, 16 Haziran), Kamerun / Danimarka (Grup E, 19 Haziran), A.B.D. /Cezayir (Grup C, 23 Haziran), Şili / İspanya (Grup H, 25 Haziran), 1/8 final (1. Grup F/ 2. Grup E, 29 Haziran).

 

Güneydeki Bloemfontein kentindeki Free State Stadium 1952'de inşa edildi. Dünya Kupası için elden geçirildi ve kapasitesi 38 binden 45 bine çıkarıldı. Yeni ışık düzeni ve yeni ses ve görüntü sistemi yapıldı. Tadilat 147 ay (12 seneden fazla) sürerek bir rekor kırdı.

Şehir : Bloemfontein
Koltuk sayısı : 45.058
İnşaat tarihi : 1952 (yenilenme tarihi : 2008)
Yenilenme maliyeti: 10 ila 20 milyon avro

Maç takvimi: Japonya / Kamerun (Grup E, 14 Haziran), Yunanistan / Nigeria (Grup B, 17 Haziran), Slovakya / Paraguay (Grup F, 20 Haziran), Fransa / Güney Afrika (Grup A, 22 Haziran), İsviçre / Honduras (Grup H, 25 Haziran), 1/8 final (1. Grup D / 2. Grup C, 27 Haziran)

 

Johannesburg kentinin ikinci stadı, neredeyse tamamen yenilendi. Kuzey tribünlere bir kat eklenerek koltuk kapasitesi yüzde 9 arttırıldı, çim saha yenilendi.

Şehir : Johannesburg
Koltuk sayısı : 60.000
İnşaat tarihi : 1982 (yenilenme tarihi : 2009)
Yenilenme maliyeti: önemsiz

Maç takvimi: Arjantin / Nijerya (Grup B, 12 Haziran), Brezilya / Kuzey Kore (Grup G, 15 Haziran), Slovenya / A.B.D. (Grup C, 18 Haziran), İspanya / Honduras (Grup H, 21 Haziran), Slovakya / İtalya (Grup F, 24 Haziran), 1/8 final (1. Grup G / 2. Grup H, 28 Haziran), 1/4 final (3 Temmuz).

 

Turnuvanın, Soccer City'den sonra ikinci en büyük stadı. Sıfırdan, cam elyafı kullanılarak inşa edilen stadyum, Dünya Kupası'nın en büyük yatırımı: 400 milyon avro, yaklaşık 800 milyon TL). Green Point çeyrek final ile yarı final maçlarını ağırlayacak.

Şehir : Cap Town
Koltuk sayısı : 66.005
İnşaat tarihi : 2010
Yenilenme maliyeti : yaklaşık 400 milyon avro

Maç takvimi: Uruguay / Fransa (Grup A, 11 Haziran), İtalya / Paraguay (Grup F, 14 Haziran), İngiltere / Cezayir (Grup C, 18 Haziran), Portekiz / Kuzey Kore (Grup G, 21 Haziran), Kamerun / Hollanda (Grup E, 24 Haziran), 1/8 final (1. Grup H / 2. Grup G, 29 Haziran), 1/4 final (3 Temmuz), 1/2 final (6 Temmuz).