güneç enerjisi

Yazlık evler enerji santrali olacak

Genel Esra Karaşin 14.03.2018
Binaların çatılarına kurulan güneş panelleri ile vatandaş artık kendi elektriğini üretecek.
Binaların çatılarına kurulan güneş panelleri ya da solar kiremit aracılığıyla elektrik üretiminin özellikle Ege ve Akdeniz Bölgesi'nde çok popüler olmasını beklediklerini söyleyen Seiso Enerji Sanayi ve Ticaret AŞ Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı İsmail Hakkı Karaca, 'Çünkü en çok bu bölgede yazlık ev var. Yazın en fazla 3-4 ay kullanıyor ve yılın geri kalan aylarında çatıları boş bekliyor. Vatandaş sadece yazları yararlandığı güneşten artık kendi elektriğini de üretecek. Fazlasını da satacak. Yazlık evler enerji santrali olacak' dedi.

Dünyada ve Türkiye'de özellikle güneşten enerji üretilmesi sürecine olan ilginin oldukça artmaya başladığını belirten Seiso Enerji Sanayi ve Ticaret AŞ Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı İsmail Hakkı Karaca ile 'Her çatıda elektrik santrali' sürecini, çatıda üretilen elektriğin satışını, yeni süreçteki yasal süreçleri ve devletin çatıda elektrik üretimi konusundaki çalışmalarını ve desteklerini konuştuk.

Son süreçte özellikle güneş tarlalarından bina çatılarına doğru bir yönelimin söz konusu olduğunu biliyoruz. Türkiye'de bu süreç hakkında neler söyleyeceksiniz?

Türkiye'de ve dünyada özellikle çatı üstü güneş enerjisi pazarına karşı ciddi bir yönelim var. Güneş enerjisinin de biraz daha popüler olan kısmı da bu zaten. Bugüne kadarki güneş yatırımları düz araziler üstüne binlerce güneş panelinden oluşan ve ürettiği enerjiyi satan sistemlerdi. Biz bu çerçevede zaten son 2 yıl içinde tüm Türkiye genelinde 3 bin megavatın üstünde güneş paneli kurduk. Bunların yüzde 99'u ise arazi üzerine kuruldu. Bu durum da endüstriyel bir yatırım olması dolayısıyla vatandaşı çok fazla ilgilendiren bir yatırım alanı değildi. Devlet ise ürettiğimizi on yıl boyunca garanti olarak satın alıyordu. Devlet ise geçen yıl aralık ayından itibaren mevzuatta bazı değişiklikler öngördü.

Bu değişimlerle birlikte hükümet özellikle evlerin ya da binaların çatısında elektrik üretimini kolaylaştırdı. Eskiyle yeni arasındaki değişim hakkında bilgi verir misiniz?

Önceden, araziye 20 bin tane 6 bin megavatlık güneş enerjisi kurma prosedürü ile sizin çatınıza 30 tane güneş paneli kurmanızın prosedürü neredeyse aynıydı. Aynı mevzuata göre vatandaş elektrik üreten panelleri çatıya kuruyor, kendi tüketiminizi karşılayıp, fazlasını satıyordu ama aynı prosedüre bağlı olduğu için kimse buna katlanmıyordu ve sistem yürümüyordu. Kimse de bu nedenle yaptırmak istemiyordu. Maliyet çok yüksek, bürokrasi ağır, belediyeden birtakım izinler almanız gerekiyor ve belediye bu izinleri vermiyordu. Yani iş baya sıkıntılıydı. Sonrasında sizden fatura istiyorlar ve vergiye tabi oluyordunuz. Alacağınız 200-300 lira ve bunun için ise defter tutmanız gerekiyordu. Bunu sadeleştirmek için Enerji Bakanlığı Müsteşarı Fatih Dönmez, geçtiğimiz dönemde 'Güneş enerjisi panellerini çatıya kurmayı, çatıya uydu anteni kurmak kadar kolay hale getireceğiz' demişti.

Belediyeden yapı ruhsatı almaya gerek kalmadı

Önceki süreç anlattıklarınıza göre oldukça sıkıntılı ve bürokratik engele tabi. Yeni süreç çok daha basit ve sadeleştirilmiş değil mi?

Bunun üzerine EPDK, TEİAŞ, TEDAŞ ve kamu kurumları çalışmaya başladı. İlk etapta küçük çatı üstü sistemler için başvuru sürecini sadeleştiriyoruz dediler ve bu yeni yönetmeliği de 2018 Ocak ayında açıkladılar. Çok basit ve sadeleştirilmiş bir usul var. Belediyeler ile ilgili herhangi bir işlem olmayacak. Önceden belediyeden yapı ruhsatı almanız gerekiyordu. Artık bunu almanıza gerek kalmayacak. Beraberinde vergi meselesi vardı. Meclise sevk edilen torba yasada da bu konu var. Kendi ihtiyacını görüp, çatı veya cephesine güneş enerjisi uygulaması yapan kişilerin hiçbir şekilde vergi vermesine ya da defter tutmasına gerek kalmayacak. Çünkü torba yasada KDV'den muaftır ibaresi yer alıyor. Şebekeye elektrik satanlar içinse fatura kesip para alınması gerekiyordu bu da kaldırılıyor. Örneğin çatınıza kurduğunuz ve sattığınız enerjinin parasını hiçbir şeye ihtiyaç duymadan dağıtım şirketinden doğrudan alacaksınız. Buradaki sınır ise 10 kilovat. Sözleşme gücünde ise 8 kilovat olarak geçer. Bundan sonra güneş panelinizi çatınıza kuruyorsunuz. Kullanırsanız, kullanıyorsunuz. Kullanmadığınızı da satabiliyorsunuz. Şu andaki dolar kuruna göre 51 kuruştan ürettiğiniz enerjiyi satabilirsiniz. Zaten şebekeden de şu anda 40 kuruşa elektrik alıyoruz. Satarsak da 51 kuruşa satıyoruz. 40 kuruşa aldığımız elektriği 51 kuruşa satıyoruz. Bunu da aslında devlet bina sahiplerini bu alana yönlendirmek için yapıyor.

Bu süreç Türkiye için baktığımızda güneşlenme sürelerini akıllara getirecek. Özellikle hangi bölgelerin daha çok önem kazanacağını düşünüyorsunuz?

Biz bu sistemin özellikle Ege ve Akdeniz bölgesinde çok popüler olmasını bekliyoruz. Çünkü bu bölgede çok fazla yazlık ev var. Yazın en fazla 3-4 ay kullanıyor ve yılın geri kalan aylarında çatıları boş bekliyor. Buralar aynı zamanda güneşli ve güzel bölgeler de. Vatandaş burada kurduğu paneller sayesinde kışın, ilkbahar ve sonbaharda evi kullanmadığı halde bir gelir elde edecek. Düşünsenize vatandaş sadece yazın bir iki ay yararlandığı güneşten kendi elektriğini sağlayacak. Fazlasını da satacak. Bu bir iş modelidir. Yazlık evler enerji santrali olacak. Dünya literatüründe 'Proconsumer modeli' ile bu iş nitelendiriliyor. Üretici ve tüketici aynı kişi oluyor bu sistemde. Köydeki iki tane ineğinden sütü sağıp fazlasını satmak gibi bir şey olacak bu. Şu anda ABD, Almanya, Japonya, Çin'de de bu gitgide yayılıyor.

Blockchain sistemine de bu işin entegre edilmeye çalışıldığını okumuştum. Bu konuda neler söyleyeceksiniz?

Evet, Blockchain sistemine de bu iş entegre edilmeye çalışılıyor. İzmir'de 500 konutluk site içinde oturduğunuzu düşünün. İşte öyle bir ortamda bu sistemi kuranlar ile kurmayanlar arasında bir ticaret oluşuyor. Bir miktar elektriği ise bitcoin sisteminden alıyor. Bu elektrik ticareti borsadaki hisse senedi gibi oluyor. Almanya, ABD, Çin ve Japonya'da bu işlem uygulanıyor. Enerji ticareti şu anda revaçta. Emtia değeri olan bir sektör olarak karşımıza çıkıyor. Yani üretiyor ve satıyorsunuz.

*Panasonic de özellikle binalara güneş paneli kurmayla ilgileniyor. Binalara güneş panelleriyle santrale çevrime sürecinde Panasonic'in güneş panelleri hakkında da bilgi verebilir misiniz?
Aslında Panasonic dar alanda yüksek performans gösteren enerji üreten güneş santrallari kuruyor. Çatılarda alan kısıtlı olduğu için elektriği maksimum elde etmek gerekiyor. Aynı ölçülerde 7,5 kilovat kurarken bizim panellerimizde 10 kilovat kurabiliyorsunuz. Binalar en az 50 yıl ömürlü tasarlanıyor. Bu yüzden 50 yıl ömrü olacak panellere ihtiyacınız var. Dolayısıyla bu 50 yıllık ömür boyunca sizin çatınızda da duracak panellere ihtiyacınız var. Yani bu kalitede, bu performansta ve verimini kaybetmeyecek ürünlere ihtiyacınız var. Panasonic bu anlamda dünya çapında bir şirket olarak karşımıza çıkıyor. Dünyada 50 yıl boyunca ayakta kalacağına kesin gözle bakılan firmalardan biri olarak görülüyor. Bundan dolayı da boşlukta kalan bir şey değil. Zaten firma ürününe 25 yıl garanti veriyor. Aslında bakarsanız bu oldukça uzun bir süre. Panasonic'in ürettiği panelleri çatısına taktıran kişi için 20 yıl sonra bu firma ile bağlantı kurabilecek miyim endişesi de olmayacak.
5 yıl içinde 15-10 milyarlık yatırım

Bu yeni süreçler aslında çok geniş bir yelpazeyi de içinde barındırıyor. Biliyorsunuz, sadece elektrik üretmek değil onu depolamak da şu anda çok popüler. Ülkemizde bu konudaki yatırımlar hakkında neler söyleyeceksiniz?

Şu anda biliyorsunuz depolama sistemleri de işin bir boyutu. O da çok hızlı gelişiyor. Ülkemizde şu anda yaklaşık 5 yıl içerisinde 15 bin megawatt civarında (mevzuatta bir değişiklik olmazsa) çatı üzeri sistem kurulacak. Bu ise şu anlama geliyor; 15 ile 20 milyar dolar arasında çatılarımıza yatırım yapılacak. Hem şehir içinde hem de yazlık beldelerde bu olacak. Apartmanlarımızda ise şöyle bir sorunumuz oluyor. Örneğin; Bir sitede 40 daire var ama çatımız 500 metrekare ise bizim kuracağımız sistem 40 dairenin ihtiyacını karşılayacak bir sistem olmuyor. Sitelerin ortak yönetimi üzerine kurulan bir sistem olacak. Tabii bunlar kolaylıkla çözülebilecek sorunlar. Göreceksiniz, bu süreç bilinmeye başladığında çok çabuk yayılacak. 15-20 milyar dolar büyüklüğünde bir yatırım Türkiye'deki çatılara yaklaşık beş yıl içerisinde rahatlıkla yapılabilir. Bu kadar büyük bir pazardan söz ediyoruz.

Peki, bu binaların ürettiğini satmasından ziyade ürettiğiyle başka şebekeyle olan bağlantısını kesebilecek mi? Yani ihtiyacı kadar elektriği üretebilecek mi?

Yatırımlarımızın ikinci adımı ise bu binaların tamamının hiçbir şekilde elektrik şebekesi ile alakası olmayacak hale getirilmesi olacak. Çatılarda yer alan güneş paneli ile ileride ısıtma dahil akıllı ev sistemlerinin elektrik ihtiyacı da bu sistemden karşılanabilir. Doğalgaz kombilerine benzer şekilde bataryalar olacak ve çatılardaki güneş panelleri bataryaları doldurarak evdeki elektrik ihtiyacını tamamen karşılayacak. Tabii bu süreçte çatının güneşe olan pozisyonu, çatının güneşlenme süresi ve çatının büyüklüğü gibi bir sürü etken devreye giriyor. Bütün bunların en iyi şekilde hesaplanmasıyla binalara ürettikleri elektriklerin rahatlıkla yeteceğine inanıyorum.

'Panasonic, solar kiremiti Tesla için geliştiriyor'

Özellikle Tesla firmasının solar kiremit üzerine çalıştığını basından görüyoruz. Güneş paneliyle kıyaslandığında solar kiremit hakkında neler söyleyeceksiniz?

Solar kiremit sisteminin geliştiriciliğini aslında Tesla adına Panasonic yapıyor. Teknolojinin üretilmesi ve geliştirilmesi anlamında Panasonic'in önemli çalışmaları var. Şu anda dünyada süreç paneller üzerinden götürüldüğü için bu alanda daha çok çalışma yapılıyor. Ancak ilerleyen zamanlarda müteahhitler evi projelendirirken kiremitlerle evleri inşa etmeyi düşünürlerse solar kiremit fiyatları da çok daha makul seviyelere gelir. Herhangi bir binada mevcut kiremit sistemini söküp bu kiremitleri takmak standart güneş paneli takmaya göre çok daha pahalı. Tabii biliyorsunuz bu süreçte en önemli belirleyen de maliyet oluyor. Önümüzdeki dönemlerde Ege ve Akdeniz Bölgesi'ndeki müstakil binalarda bu işin yükselmeye başlayacağını düşünüyoruz. Daha sonra kademe kademe tüm Türkiye'de ciddi bir trend halini alacak. Bundan eminiz. Gelecek bu yönde ilerliyor ve Türkiye'nin de bu sürece yönelik hamleler yapması ve dönüşüp dönüştürmesi gerekiyor.

'10 Kilovat için her şey dahil maliyet 15 bin dolar olacak'

Öncelikle evimde 10 Kilovatlık elektrik üretmek istiyorum. Bunun için evimin çatısına güneş paneli kurdurmamın maliyeti ne olacak?

10 KW'lık bir sistemin her şey dahil maliyeti yaklaşık 15 bin dolar civarındadır. Bu sistemin ürettiği elektriğin yaklaşık olarak yüzde 90'ının şebekeye satıldığını düşündüğümüz zaman, yılda 2 bin dolar civarında getirisi oluyor. Geri dönüşü yaklaşık olarak 8 yıl süren bir sistem. Ekonomik ömrü ise 30 yıla varıyor. Ülkemizde elektrik maliyetleri yılda yüzde 20 civarında artıyor. Geçen yıl KW saati 35 kuruş civarında olan elektrik bu yıl 41 kuruşa çıkmış durumda. Döviz ve maliyetlerden kaynaklı artışlar nedeniyle her yıl artış olacağını hesaba katmalıyız. Bu sistem aslında yatırımınızın bu değişimlerden etkilenmemesini de taahhüt ediyor. İleriye dönük yani uzun vadeli bir yatırım olarak herkesin bu sistemi kurduracağına inanıyorum. Zaten bu çatı uygulamalı sistemler biraz daha son kullanıcıya yönelik sistemlerdir. Daha küçük ölçekli işlemlerden bahsediyoruz. İleride bunu daha büyük çaplı olarak yapmak için binlerce binaya bu sistemi kuracak şekilde başka iş planları da geliştirilebilir. Bu konuda da çeşitli çalışmalar var ama önümüzdeki dönemlerde daha da netleşeceğine inanıyorum.

Sizin projelerinizden biri de solarkumbara.com idi. Bu projeniz hakkında da bilgi alabilir miyiz?

Bizim şimdi web tabanlı bir yazılımımız var. İşi kurmak isteyen kişi sisteme giriyor ve önüne gelen haritadan adresi girerek, evini buluyor ve çatıya tıklandığı zaman, sistem otomatik olarak o çatıya bir tasarım yapıyor ve karşısına bir bütçe çıkarıyor. Orada oluşacak olan maliyet, yıllık üretim miktarı ve bu üretimden alınacak olan rakamı ortalama olarak hesaplıyor. Kişi oluşturulan sistemi beğenirse iletişim bilgilerini girerek kendisi ile iletişime geçilmesini sağlıyor. Şu anda tüm Türkiye'de 'solar usta' olarak isimlendirdiğimiz kurulum için firmalarımızı türetmeye çalışıyoruz. En yakındaki bayiye talep iletiliyor ve hızlı bir şekilde dönüş yapılıyor. Keşif ya da kurulum için harekete geçiliyor. Sistemin yaklaşık olarak yaptığı ölçümleri, ustalar yerinde net olarak gerçekleştiriyor. Bu ustalarımız ellerindeki akıllı cihazları ile binanın birkaç fotoğrafını alıyor ve açısını ölçüyor. 15-20 dakika içerisinde ölçüm yapılıyor. Kurulum için karar verilirse sipariş veriliyor. Şu anda bizim hazır paket sistemlerimiz var. Güneş paneli, inverter, montaj seti ve ana pano dediğimiz temel dört ekipmanı içerisinde bulunduran sistem. Sipariş verildiği anda depolarımızdan 48 saat içerisinde kurulum yapılacak olan yere ulaştırılıyor. Ortalama 5 kilovatlık bir sistemin 4 saat içerisinde montajı yapılıyor. Bu solarkumbara.com'un yazılımı da neredeyse bitmek üzere. Önümüzdeki ayda ise sisteme sokmayı planlıyoruz. 

Bu projeyle ortaklaşa devam ettirmek istediğiniz bir projenizden daha söz ettiniz. 'Solar öğrenci' olarak tanımladığınız projeyle öğrencilere hem sistemi öğretiyor hem de ek gelir elde etmesini sağlamayı düşünüyorsunuz. Bu süreç hakkında bilgilendirebilir misiniz?

Evet. Üzerinde çalıştığımız bu uygulamanın dünyada bir örneği daha yok. Sistemden haberi olmayan kişilerin adına, başka birisi solar kumbara sisteminde kayıt açabiliyor. Kayıt açan kişiye bir ödeme yapılıyor. Dolayısıyla bu da sistemin daha hızlı yayılmasını sağlayacak bir uygulama. Geliştirilme amaçlarından biri de o. İşe dönüşmesinin bir anlamı ya da önemi yok. Bizim için bu işle ilgilenen bir kişinin olması önemli. Bu yazılım da yaklaşık bir ay içerisinde devreye girecek. Tabana yayılmış bir iş modeli uyguladık. Panasonic ile ortaklık yapıyoruz. İkisi ile birlikte çalışıyoruz. Bu projelerimizle güneş enerjisiyle elektrik üretilebileceği ve bu elektriği satabilecekleri konusunda vatandaşı bilgilendirmek istiyoruz.

güneç enerjisi güneç enerjisi panelleri yazlık evler güneş enerji panelleri